“डॉक्टर, औषधं नियमित घेतो मी… सल्ला वगैरे काही नको,” दर महिन्याला बीपी-शुगरची औषधं लिहून घ्यायला आलेले काका दरवेळी सांगत… आणि हे वाक्य ते इतक्या आत्मविश्वासात बोलत की, जणू औषधं म्हणजेच वैद्यक आणि बाकी सगळं निव्वळ बकवास! वय साठीच्या आसपास, वजन थोडंसं जास्त पण रक्तदाब आणि मधुमेह दोन्ही ‘नियंत्रित’ असं त्यांचं ठाम मत!!
कंट्रोलमध्ये कसं? तर “गोळ्या चालू आहेत ना!”
मधुमेहाची एक गोळी सकाळी आणि एक संध्याकाळ, बीपीची एक सकाळी, कोलेस्ट्रॉलची एक रात्री गोळी रात्री… बस्स… एवढंच!!
अन् आहार, विहार, व्यायाम, तपासण्या, डोस बदल वगैरे हे सगळं त्यांच्या दृष्टीने डॉक्टरांचे छंद!
“गोड कमी करा,” सांगितलं तर, ठरलेलं उत्तर – “फक्त चहाच तर पितो.”
“मीठ कमी ठेवा,” म्हटलं तर “थोडंसं जास्त झालं तर काय फरक पडतो? गोळी तर घेतोय…”
वर्षानुवर्षे अशीच चालली; औषधं जोमात पण सल्ला कोमात…
एके दिवशी चप्पल चावल्याचं निमित्त झालं अन् सकाळी काका थेट बेशुद्ध झाले. घरच्यांनी इमर्जन्सीत मोठ्या रुग्णालयात नेलं… आंखों के सामने अंधेरा चट्टान की तरह अडिग, हाथ-पैर सुन्न… जैसे कोई सांप सूंघ गया हो, शुगर तारामंडल में और बीपी भी आसमान छूता हुआ…
इन्स्टिट्यूट्सचे प्रोटोकॅाल्स असतात, त्यांनी यच्चयावत सगळ्या तपासण्या केल्या, HbA1c वाढलेलं, किडन्यांचा बॅंड वाजलेला, लिव्हरवर सूज.. तिथं आठेक दिवसांत लाखो रुपयांना चुना लावून काका तिथं फॅालो-अप देण्याआधी आज माझ्याकडं आले होते…
हेही वाचा – विषाची परीक्षा…
“पण डॉक्टर… मी औषधं तर घेत होतो,” काकांनी ठेवणीतलं वाक्य फेकलं.
यावर त्यांना जे सांगितलं तेच तुम्हालाही सांगतो…
“हो, औषधं घेत होतात पण वैद्यकीय सल्ला? तो कुठं पाळत होतात? स्पोर्ट श्यूज वापरायचा सल्ला दिला होता, घेतले? दिवसातून एकदा पंधरा मिनिटे डोळ्यांवर थंड पाण्याची पट्टी ठेवण्याचा सल्ला दिला होता, पाळला? योग – जिम काहीतरी जॅाइन करायला सांगितलं होतं, केलं? औषधं म्हणजे फक्त एक साधन असतं, पण सल्ला म्हणजे ‘रोडमॅप’ असतो. औषधं घेतल्यानं आकडेवारी नियंत्रणात राहते, पण सल्ला न पाळल्याने उपचाराची दिशाच भरकटते… वैद्यकीय सल्ला म्हणजे भाषण नव्हे, तो उपचाराचा आत्मा असतो..,”
हेही वाचा – Alcoholism : क्रांतिकारी शोधामागची कथा!
थोडक्यात औषधं काय करायचं, हे ठरवत असले तरी वैद्यकीय सल्ला कसं? कधी? किती? हे शिकवतो… सल्ला न पाळता फक्त औषधं घेणं म्हणजे नकाशा न पाहता गाडी चालवणं! कुठं पोहोचाल याची अजिब्बात खात्री नसते, पोहोचाल पण कधी? याचीही शाश्वती नसते, कारण वैद्यक हे गोळ्यांइतकंच ‘शहाणपणावर’ चालतं!
विचार, साहित्य, कला आणि संस्कृतीच्या सर्जनशीलतेला समर्पित असलेल्या avaantar.com या वेबपोर्टलवरील वैविध्यपूर्ण वाचनीय लेखाचा आनंद घ्यायचा असेल तर,
IXZVpuvKFwKH6gb0NBN51t?mode=r_c
या लिंकला क्लिक करून WhatsApp group जॉइन करा.
